Tagarchief: niet luisteren

De kracht van vragen stellen i.p.v. vertellen

Doel:  empoweren; kind uitnodigen om zelf te denken

Achtergrond informatie.

Als ouders klagen dat hun kind niet luistert bedoelen ze meestal “Mijn kind gehoorzaamt niet/ hij doet niet wat ik zeg”.
Vaak vertellen we onze kinderen de hele dag door wat, waarom en hoe ze iets moeten doen. Kinderen luisteren niet omdat ze geen zin hebben in de vele aanwijzingen.

Hoe zit dat in jullie gezin? Als jij €1 in een spaarpot zou stoppen, iedere keer dat jij jouw kind vertelt wat en hoe hij iets moet doen, zou ook jij na een week van dat geld lekker uit eten kunnen? Als het antwoord ja is, is het tijd om het roer om te gooien.

Kijk eens wat er gebeurt als je in plaats van te vertellen, een vraag zou stellen die uitnodigt om zelf te denken.

Werkwijze:

Buig je aanwijzing om naar een uitnodigende vraag. Bijvoorbeeld:

 Vertellen  Vragen stellen
Stop met huilen! Welke woorden kun je gebruiken zodat ik je begrijp?
Vergeet je jas niet! Wat neem je mee om het niet koud te krijgen?
Hou op met dat geruzie! Hoe kunnen jij en je broer dit oplossen?
Bedtijd! Wat is de eerste stap van je avondschema?
Ga je huiswerk maken! Wat zijn jouw plannen voor het maken van je huiswerk?
Ruim je speelgoed op! Wat is je taak als je klaar bent met spelen?
Zet je bord in de vaatwasser! Wat hebben we afgesproken over het afruimen van de tafel?

Natuurlijk is het niet zo dat ze met een vraag alles meteen doen zoals jij het graag zou willen. Zo werkt het niet en dat is ook niet het doel. Vragen stellen nodigt uit tot nadenken en verantwoordelijk gedrag in plaats van een ineffectieve dynamiek waarin jij voorschrijft en zij zich verzetten.

Ook als een kind iets vertelt over wat hij heeft meegemaakt kunnen jouw vragen helpen om te onderzoeken wat er gebeurde, hoe het kwam dat het gebeurde, hoe hij zich voelde en hoe hij deze ervaring kan gebruiken om toekomstige problemen te vermijden of op te lossen.

Vertel niet hoe ze in een situatie moeten handelen maar stel uitnodigende vragen die helpen om hun eigen weg te ontdekken. Bijvoorbeeld:

  • Wat is er volgens jou aan de hand?
  • Wat zijn jouw plannen voor…?
  • Hoe denk jij over ….?
  • Wat zouden voor jou voordelen kunnen zijn als…?
  • Wat zouden de nadelen kunnen zijn als…?
  • Wat zie jij als oplossing voor…?
  • Wat leer je hiervan voor een volgende keer?

 Tips en Valkuilen

Wees vriendelijk en ondersteunend, ook in je non-verbale gedrag. Als je bijvoorbeeld de vraag   “Wat leer je hiervan voor een volgende keer” streng uitspreekt komt het alsnog als een terechtwijzing over in plaats van een ondersteunende zoektocht.

Wees nieuwsgierig naar de beleving van het kind in plaats van te willen dat het kind met jouw goede antwoord komt.

Let op wat voor vragen je stelt. Het gaat om het uitnodigen om zelf na te denken zoals   “Welke woorden kun je gebruiken “. Ik bedoel dus niet: “Wil je de ipad even wegleggen?” Dat nodigt meestal  alleen maar uit om “nee!” te zeggen.

 

De valkuil van eindeloze discussies met hoogbegaafde kinderen

Doel:

stoppen met overtuigen en in plaats daarvan gaan handelen

Achtergrondinformatie:

Hoogbegaafde kinderen zijn nieuwsgierige, onafhankelijk denkers.
Ze willen begrijpen waarom iets is zoals het is.
Vaak zijn ze verbaal sterk en weten ze, als ze jouw ingeslagen weg niet willen volgen, feilloos die argumenten te kiezen waar jij gevoelig voor bent.
Ouders die veel uitleggen en veel woorden gebruiken kunnen in eindeloze discussies belanden over …… eigenlijk alles….

Hoogbegaafde kinderen hebben informatie nodig over waarom je iets belangrijk vindt; dat is duidelijk. Maar anders dan je misschien zou verwachten geldt ook voor deze verbale, autonome, kritische kinderen dat juist door minder woorden / minder uitleg te gebruiken, je vaak meer rust en duidelijkheid biedt.

Ik nodig je uit om eens een dag kritisch naar jezelf te luisteren. Hoeveel nutteloze woorden, oftewel woorden waar de kinderen zich niets van aantrekken, gebruik je per dag?
Of luister eens hoe anderen eindeloos onderhandelen in de supermarkt, of hun kind in de speeltuin proberen over te halen mee naar huis te komen door uitvoerig uit te leggen waarom.
Is het effectief?
Vaak willen we ons kind overtuigen omdat we hopen dat het dan zonder strijd meewerkt.
Het tegenovergestelde is vaak het geval:
Kinderen luisteren niet omdat ouders te veel praten.

Werkwijze:

Stop met overtuigen en ga handelen.

Het is prima om een jong kind resoluut bij de hand te nemen bij een drukke kruising ook als het dat niet wil, of om een kind ondanks verzet in bad te zetten als het badtijd is. De kans is groot dat er ook weer verzet komt als het uit bad moet.
Kinderen hebben sturing nodig en leren zo wat er in bepaalde situaties nodig is.
Het wordt pas respectloos als je gaat schreeuwen, mopperen, preken, smeken, commanderen of dreigen.
Dus:  pak gewoon vriendelijk en ferm die hand  i.p.v. te onderhandelen, te smeken of te dreigen. Stop met “tellen tot 3”; houd op met praten en ga in plaats daarvan handelen.

Nog een paar voorbeelden van handelen zonder te praten:

  • Als kinderen met hun eten zitten te knoeien, zet dan het bord weg i.p.v. te blijven herhalen dat ze moeten stoppen met knoeien.
  • In plaats van kinderen steeds weer te vragen om stil te zijn, kijk eens wat er gebeurt als je zelf wacht tot ze aandacht voor je hebben.
  • Als je kind toch steeds weer met de bal in de woonkamer speelt, leg dan de bal weg i.p.v. jezelf telkens te herhalen dat hij buiten moet gaan spelen met de bal.

 

Valkuilen en tips:

En natuurlijk is er de bekende valkuil die veel onnodige discussie oplevert, en die ik toch nog maar even noem omdat we er allemaal nog wel eens intuinen:

Je kinderen vragen iets te doen in situaties waarin je wilt dat je kind het gewoon doet.

  • Kom je ontbijten?
  • Wil je het licht even uitdoen?

Het antwoord is vaak “Nee, nee, nee!”
Duidelijker is :

  • “Het is tijd om te ontbijten”.
  • “Als we het huis uitgaan, doen we de lichten uit” 

Als je op deze manier met kinderen praat als ze nog jong zijn zullen ze meer dingen accepteren als de normale manier van doen, zonder het ter discussie te stellen.

 

Eerder verschenen als blog bij buromare.blogspot.nl

Bron: “Positive Discipline A-Z ( p. 4-5) van Jane Nelsen, Lynn Lott en Stephen Glenn.