Tagarchief: intens

Hoe je je (hoogbegaafde) kind helpt grip te krijgen op angst

Doel: grip krijgen op angst.

Achtergrond informatie.

Piekeren over de dood, nadenken over alles wat mis kan gaan, nachtmerries… veel hoogbegaafde kinderen worstelen met angst.

Angst is normaal en beschermt ons tegen gevaar. Vaak is het een gezonde reactie op “het onbekende”. De meeste kinderen kennen een periode waarin ze bang zijn voor het donker of om door het bad putje te verdwijnen, enz. Deze angsten gaan meestal vanzelf weer over als ze meer grip krijgen op de situatie.
Omdat hoogbegaafde kinderen verder vooruit denken, een goed voorstellingsvermogen hebben en de wereld vaak intens beleven, kan angst voor hen een grote plaats innemen. Ze zien allerlei doemscenario’s voor zich maar hebben nog niet de levenservaring om te weten hoe ze moeten handelen.
Als angst er gewoon mag zijn en onderzocht kan worden zal het kind er grip op krijgen.
Door informatie te geven en in perspectief te zetten, zal hun angst verminderen.

Angst wordt groter als we de angst bagatelliseren en als we een kind als “overgevoelig” of als “angsthaas” wegzetten. Angst wordt ook groter als wij ons laten meeslepen door hun angst, medelijden hebben en het kind te veel beschermen tegen het rotgevoel.
Om grip te krijgen is het belangrijk om kleine haalbare stapjes te overwinnen. Een te grote stap leidt tot paniek en versterkt de angst. Het uit de weg gaan van angst versterkt het ook.
Natuurlijk zijn er situaties waarin een kind terecht bang is en het beschermd moet worden (bij werkelijk gevaar, misbruik, enz.)
Aan ouders de soms lastige taak om een goede inschatting te maken en het juiste evenwicht te vinden.

Werkwijze.

Bagatelliseer of veroordeel de angst niet en praat de angst niet weg.

Laat je aan de andere kant ook niet meeslepen door de angst en weersta de verleiding om over te beschermen.

Luister naar je kind als het vertelt waar het bang voor is en erken zijn gevoel.
Als je kind heel bang is dat je dood gaat, erken het gevoel (“je bent echt bang hè dat ik doodga”) en praat erover. Stel belangstellende vragen om te helpen onderzoeken waar hij precies bang voor is. Bijvoorbeeld: “Wat vind je het allerengste als ik dood zou gaan?” Mijn zoon was bijvoorbeeld heel bang dat hij dan alleen zou zijn en niet zou weten hoe hij alles moest regelen. Toen ik vertelde dat hij niets hoefde te regelen omdat andere volwassenen uit de familie voor hem zouden zorgen viel er een last van hem af. Er kwam weer ruimte in zijn hoofd om te zien dat de kans eigenlijk niet zo groot was dat wij op korte termijn ook echt dood zouden gaan.

Geef aan dat het heel normaal is om soms bang te zijn.
Vergroot hun lichaamsbewustzijn door bijvoorbeeld te vragen: “Waar voel je het in je lijf?”

Soms is het voldoende om gevoelens te erkennen om angst te verminderen.
Is alleen erkenning (eventueel aangevuld met informatie) niet genoeg, stimuleer je kind dan om oplossingen te bedenken hoe hij met zijn angst om kan gaan. Help meerdere mogelijkheden te bedenken zodat hij keuze heeft. Als een kind bang is in het donker kun je bijv. vragen: “wat zou jou het meeste helpen, een zaklamp, een bedlampje of je knuffel.
Vertellen dat hij niet bang hoeft te zijn helpt niet, zoeken naar oplossingen wel.

Moedig je kind aan om (in kleine stappen) een moeilijke situaties te overwinnen en spreek je vertrouwen uit. Laat je niet manipuleren door zijn angst. Bied steun maar los het niet voor hem op. Het is belangrijk dat ze zelf leren omgaan met hun angst ook al is dat soms een rotgevoel.
Stimuleren om angst te overwinnen is iets anders dan forceren. Forceer kinderen niet om dingen te doen die ze nog te eng vinden zoals bijvoorbeeld een kind tegen zijn zin het zwembad in plonzen of een gillend kind op een paard zetten. Soms proberen ouders hun kinderen op deze manier over een drempel te helpen maar dit kan een levenslange angst tot gevolg hebben en sterke gevoelens van incompetentie oproepen. Zoek i.p.v. te forceren naar kleinere haalbare stapjes.

Tips en valkuilen.

Door samen kinderboeken te lezen over omgaan met angst (voor kleine kinderen bijvoorbeeld “Kikker is bang”) ervaren kinderen dat ze niet de enige zijn die wel eens bang zijn.

Door je kind te vertellen over hoe jij een angst overwon, bied je hem de geruststelling dat angst normaal is en je er iets aan kan doen.

Kijk nog eens kritisch naar wat je kind allemaal op de televisie ziet.
Zeker voor hoogbegaafde kinderen is de keuze van tv programma’s een aandachtspunt. Omdat ze verder doordenken en dingen intens beleven, hebben de beelden vaak meer impact. Bovendien kijken ze vaak op jongere leeftijd naar programma’s voor oudere kinderen. Deze programma’s voorzien in hun cognitieve behoefte (om te weten hoe de wereld in elkaar steekt) maar emotioneel kunnen ze dit niet altijd goed verwerken.
Veel televisieprogramma’s staan bol van geweld en drama. In “Disney’-films met leeftijdsadvies ‘all’ gebeuren de vreselijkste dingen en ook het (jeugd)journaal bestaat voor het grootste deel uit geweld en rampspoed. Vaak wakkeren al deze beelden en informatie veel angst aan.
Op 5 jarige leeftijd had onze jongste aanzienlijk minder nachtmerries toen hij geen “smurfen” meer keek. Dat was nou niet het eerste waar ik aan had gedacht……

Word je bewust van je eigen angsten en hoe vaak je waarschuwt voor gevaar. Is dit in verhouding? Het is oké om (met mate) je angst te bespreken met je kinderen, dit kan belangrijke informatie zijn, maar heb oog voor het effect ervan op je kind.

Deze blog is gebaseerd op “Positive Discipline A-Z (p.123-126) van Jane Nelsen, Lynn Lott en Stephen Glenn.

Heb jij goede ervaring met hoe je je kind hebt geholpen om angst te overwinnen ? Inspireer ons door dit met ons te delen via onderstaand opmerkingenveld.

Van overleven naar floreren; doorbreken van negatief gedrag bij hoogbegaafde kinderen

Doel:

doorbreken van negatief gedrag en vergroten van verbondenheid

Achtergrond informatie:

Hoogbegaafde kinderen kunnen behoorlijk ontmoedigd raken als het niet lukt om de kloof met hun omgeving te overbruggen. De wereld gaat hen te traag, ze voelen zich niet begrepen, men vindt hen te dominant, emotioneel of betweterig enz.
Een ontmoedigd kind uit dat doorgaans in ineffectief gedrag.
Door het ineffectieve gedrag te leren begrijpen en in te spelen op de onderliggende behoefte, kunnen negatieve patronen doorbroken worden.

Er zijn in hoofdlijnen 4 ineffectieve patronen te onderscheiden waarop ontmoedigde kinderen proberen om alsnog mee te tellen.
Ze zijn uit op:

  • Aandacht. “ik tel mee als mensen voor me zorgen en me aandacht geven”.
    Iedereen heeft aandacht nodig. Het is een basisbehoefte en daar is niets mis mee. Het wordt pas een ineffectief patroon als kinderen de aandacht gaan opeisen omdat ze denken niet belangrijk te zijn als ze even geen aandacht krijgen.
  • Macht. “ik tel mee als ik bepaal”
    Uitingen van dit patroon zijn recalcitrant gedrag, expres het tegenovergestelde doen van wat jij graag wilt, enz.
  • Wraak. “ik tel niet mee, dat doet pijn, ik doe anderen hetzelfde aan”
    Deze kinderen voelen zich machteloos en weten niet hoe ze mee kunnen tellen. Het enige wat ze in huis hebben is een ander zich net zo rot laten voelen. Uitingen van dit patroon zijn bijvoorbeeld: pesten, kwetsen, dingen stuk maken enz.
  • Met rust gelaten worden. Deze kinderen hebben het opgegeven. Ze hebben het gevoel niets te kunnen en willen onder verwachtingen uitkomen. Ze gedragen zich hulpeloos en gaan uitdaging uit de weg.

Werkwijze.

  1. Stop met je automatische reactie.
    Gedrag roept gedrag op. Als een kind expres het tegenovergesteld doet van wat jij wilt heb je waarschijnlijk de neiging om de strijd aan te gaan. Als je kind zich heel hulploos en onzeker opstelt zal je misschien geneigd zijn niet te veel van hem te eisen en hem te beschermen.
    Automatische reacties houden het patroon in stand.
  2. Richt je op de verborgen boodschap, de onderliggende behoefte.
    • Bij aandacht: “Zie me! Betrek me op een zinvolle manier”
    • Bij macht: “Laat me helpen, geef me invloed”
    • Bij wraak: “Ik heb pijn, erken mijn gevoelens”
    • Bij opgeven: “Laat me niet aan mijn lot over. Toon me een eerste stap”Als ineffectief gedrag voortkomt uit gebrek aan vaardigheden is het natuurlijk het meest effectief om de ontbrekende vaardigheden te leren. Als een kind zijn huiswerk niet maakt, omdat hij het huiswerk niet goed in zijn agenda noteert is het handig om te leren omgaan met een agenda.
      Maar het kan ook voortkomen uit één van bovenstaande ontmoedigde patronen.
      Je aanpak verschilt dus per situatie en is afhankelijk van het onderliggende doel.
    •  Als het om de aandacht gaat (en hij veel aandacht krijgt als hij zijn huiswerk niet maakt omdat jij hem er steeds aan herinnert), verleg je de focus naar “gezien worden”.
      Bijvoorbeeld door een tijd af te spreken dat jullie gezellig samen aan tafel gaan zitten en jullie allebei jullie eigen werk doen. Andere manieren van gezien worden kunnen natuurlijk ook.
    •  Als het om macht gaat en hij zijn huiswerk niet doet uit verzet tegen opgelegde taken, zoek je naar manieren om hem mee te laten bepalen. Vraag hem om hulp om het probleem op te lossen.
    • Als het voortkomt uit wraak en hij uit is op jouw machteloosheid en frustratie is de erkenning van zijn gevoelens de insteek.
    • Als hij opgeeft, denkt het niet te kunnen en onder verwachtingen uit wil komen, is het vooral belangrijk om zelf vertrouwen te blijven houden, het niet op te geven en je te richten op zijn kwaliteiten. Vermijd medelijden maar focus op bemoedigen en het ontwikkelen van een groeimentaliteit. Bied kansen voor succes.
  3. Sluit zo goed mogelijk aan bij de aard van het kind om verdere ontmoediging te voorkomen.
  • Zorg ervoor dat het kind zinvol bezig kan zijn.
    Bij hoogbegaafde kinderen betekent dat ook voldoende cognitieve uitdaging
  • Leid intensiteit in goede banen in plaats van het af te zwakken of te veroordelen.
    Bijvoorbeeld:

    • Zoek bij een beweeglijk kind naar acceptabele manieren om beweeglijk te kunnen zijn i.p.v. af te dwingen dat hij stil moet zitten. Tangles, voldoende sporten, elastiek tussen de stoelpoten om op te jojo-en…
    • Geef een kind met duizend vragen in zijn hoofd een schriftje waarin hij de vragen kan noteren en laat hem op een afgesproken tijd de belangrijkste uitkiezen om te bespreken.

 

Tips en valkuilen

Hoogbegaafde kinderen zijn per definitie anders en daarmee is er een grotere kans dat ze zich ontmoedigd voelen. Ze hebben meer steun van jou als ouder nodig om zich goed te voelen over zichzelf.
Trap niet in de valkuil om een ‘normaal kind’ van hem te maken maar ga bewust op zoek naar zijn kwaliteiten en  kracht.
Help hem de kloof met de norm te overbruggen.
Is hij zo gedreven dat hij finaal over anderen heen walst?  Benoem zijn gedrevenheid  als een kwaliteit en “rekening houden met anderen” als een te leren vaardigheid en en ondersteun hem om deze te ontwikkelen.
Gaat de wereld te traag en wordt hij onuitstaanbaar als hij moet wachten en zich verveelt? Zoek naar manieren waarop hij wachttijd constructief kan invullen.
Er zijn onuitputtelijk veel mogelijkheden om intensiteit in goede banen te leiden.
Er is alleen een liefdevolle en ondersteunende bril voor nodig.

gedrag door een andere bril bekeken

 

Ik ben benieuwd naar jouw manieren om intensiteit in goede banen te leiden.
Breng ons op ideeën door ze in het onderstaande opmerkingenveld met ons te delen.

Tips voor het ontladen van spanning

Tips voor het ontladen van spanning

 

Werkwijze:

Explosies ontstaan vaak niet in 1 keer maar bouwen meestal op.

Observeer en word je bewust van patronen. Leer de signalen herkennen waaraan je kan zien dat de spanning bij je hoogbegaafde kinderen opbouwt.

Bied je kind een uitlaadklep voor de spanning voordat deze tot ontploffing komt.

Bijvoorbeeld door:

  • Samen zware rijstzakken over te gooien.
    Naai zakken en vul ze met rijst. Maak de zakken zwaar genoeg om echt kracht te moeten gebruiken bij het gooien.
  • Samen een boksbal heen er weer te slaan. Ouder aan de ene kant, kind aan de andere kant.
  • Een boze tekening maken

 

Tips:

De kracht van deze oplossingen vind ik dat ouder en kind samen iets doen om de spanning te laten afvloeien.
Vaak zijn explosieve kinderen bang dat anderen niet meer van hen houden als ze boos zijn. Ze hebben enorme behoefte aan bevestiging dat je ondanks alles  toch van hen houdt.  Het lukt soms niet om spanning af te laten vloeien als jij bijvoorbeeld aangeeft dat je kind even de trap op en neer moet rennen om af te reageren. Als je kind het als hulp ervaart  misschien wel, maar als hij het als een veroordeling van zijn boosheid ervaart  zal het niet werken.
Door samen een activiteit te doen wordt de verbondenheid benadrukt.  Dat stelt gerust.

Hoe je je kind helpt stoom af te blazen bij een woedeaanval

driftbui Tool: “ja” ontlokken

Doel:

Het doel  van deze tool is om de boosheid terug te brengen tot een hanteerbaar niveau.

Als iemand heel erg boos is, hoort hij je boodschap niet meer.
Hij is als een te strak opgeblazen ballon.

Werkwijze:

Je kan spanning laten afvloeien door “ja” te ontlokken.

  1. Stel (in snel tempo) vragen waarvan je zeker weet dat je boze kind alleen maar met “ja” kan antwoorden.
    “ ik zie dat je boos bent hè?”
    “ik zie dat je je vuisten balt hè?”,
    “ je bent zo boos dat je moet gooien met spullen, hè?”
    Iedere “ja” laat lucht uit de ballon en vermindert spanning.
    Je benoemt alleen wat je ziet.

Tips:

Interpreteer niet. Als de interpretatie niet klopt verergert de boosheid. Benoem alleen wat je ziet.
Je kind voelt zich gezien in zijn boosheid en daarmee kan de ergste spanning  afvloeien.
Een prettige time out (zie de tool op blz. 18 van het ebook) kan de gemoederen verder tot bedaren brengen.
Pas daarna kan er gezocht worden naar oplossingen voor het probleem, besproken worden hoe je kind zich op een andere manier kan gedragen enzovoort.

Valkuilen:

Iedere terechtwijzing doet de spanning oplopen en iedere aanwijzing ( “niet met de deur slaan”) zal als terechtwijzing worden opgevat.
Als het gedrag van je kind gevaarlijk is handel dan zonder te praten, laat spanning afvloeien op bovenvermelde manier en wacht met een gesprek tot iedereen weer rustig is.

 

Met dank aan Marian van Diem voor het inbrengen van deze tool.

 

Hoe help jij jouw kind om stoom af te blazen?

Inspireer andere lezers door jouw manier te noteren in het commentaarveld hieronder