Tagarchief: encouragement

Van overleven naar floreren; doorbreken van negatief gedrag bij hoogbegaafde kinderen

Doel:

doorbreken van negatief gedrag en vergroten van verbondenheid

Achtergrond informatie:

Hoogbegaafde kinderen kunnen behoorlijk ontmoedigd raken als het niet lukt om de kloof met hun omgeving te overbruggen. De wereld gaat hen te traag, ze voelen zich niet begrepen, men vindt hen te dominant, emotioneel of betweterig enz.
Een ontmoedigd kind uit dat doorgaans in ineffectief gedrag.
Door het ineffectieve gedrag te leren begrijpen en in te spelen op de onderliggende behoefte, kunnen negatieve patronen doorbroken worden.

Er zijn in hoofdlijnen 4 ineffectieve patronen te onderscheiden waarop ontmoedigde kinderen proberen om alsnog mee te tellen.
Ze zijn uit op:

  • Aandacht. “ik tel mee als mensen voor me zorgen en me aandacht geven”.
    Iedereen heeft aandacht nodig. Het is een basisbehoefte en daar is niets mis mee. Het wordt pas een ineffectief patroon als kinderen de aandacht gaan opeisen omdat ze denken niet belangrijk te zijn als ze even geen aandacht krijgen.
  • Macht. “ik tel mee als ik bepaal”
    Uitingen van dit patroon zijn recalcitrant gedrag, expres het tegenovergestelde doen van wat jij graag wilt, enz.
  • Wraak. “ik tel niet mee, dat doet pijn, ik doe anderen hetzelfde aan”
    Deze kinderen voelen zich machteloos en weten niet hoe ze mee kunnen tellen. Het enige wat ze in huis hebben is een ander zich net zo rot laten voelen. Uitingen van dit patroon zijn bijvoorbeeld: pesten, kwetsen, dingen stuk maken enz.
  • Met rust gelaten worden. Deze kinderen hebben het opgegeven. Ze hebben het gevoel niets te kunnen en willen onder verwachtingen uitkomen. Ze gedragen zich hulpeloos en gaan uitdaging uit de weg.

Werkwijze.

  1. Stop met je automatische reactie.
    Gedrag roept gedrag op. Als een kind expres het tegenovergesteld doet van wat jij wilt heb je waarschijnlijk de neiging om de strijd aan te gaan. Als je kind zich heel hulploos en onzeker opstelt zal je misschien geneigd zijn niet te veel van hem te eisen en hem te beschermen.
    Automatische reacties houden het patroon in stand.
  2. Richt je op de verborgen boodschap, de onderliggende behoefte.
    • Bij aandacht: “Zie me! Betrek me op een zinvolle manier”
    • Bij macht: “Laat me helpen, geef me invloed”
    • Bij wraak: “Ik heb pijn, erken mijn gevoelens”
    • Bij opgeven: “Laat me niet aan mijn lot over. Toon me een eerste stap”Als ineffectief gedrag voortkomt uit gebrek aan vaardigheden is het natuurlijk het meest effectief om de ontbrekende vaardigheden te leren. Als een kind zijn huiswerk niet maakt, omdat hij het huiswerk niet goed in zijn agenda noteert is het handig om te leren omgaan met een agenda.
      Maar het kan ook voortkomen uit één van bovenstaande ontmoedigde patronen.
      Je aanpak verschilt dus per situatie en is afhankelijk van het onderliggende doel.
    •  Als het om de aandacht gaat (en hij veel aandacht krijgt als hij zijn huiswerk niet maakt omdat jij hem er steeds aan herinnert), verleg je de focus naar “gezien worden”.
      Bijvoorbeeld door een tijd af te spreken dat jullie gezellig samen aan tafel gaan zitten en jullie allebei jullie eigen werk doen. Andere manieren van gezien worden kunnen natuurlijk ook.
    •  Als het om macht gaat en hij zijn huiswerk niet doet uit verzet tegen opgelegde taken, zoek je naar manieren om hem mee te laten bepalen. Vraag hem om hulp om het probleem op te lossen.
    • Als het voortkomt uit wraak en hij uit is op jouw machteloosheid en frustratie is de erkenning van zijn gevoelens de insteek.
    • Als hij opgeeft, denkt het niet te kunnen en onder verwachtingen uit wil komen, is het vooral belangrijk om zelf vertrouwen te blijven houden, het niet op te geven en je te richten op zijn kwaliteiten. Vermijd medelijden maar focus op bemoedigen en het ontwikkelen van een groeimentaliteit. Bied kansen voor succes.
  3. Sluit zo goed mogelijk aan bij de aard van het kind om verdere ontmoediging te voorkomen.
  • Zorg ervoor dat het kind zinvol bezig kan zijn.
    Bij hoogbegaafde kinderen betekent dat ook voldoende cognitieve uitdaging
  • Leid intensiteit in goede banen in plaats van het af te zwakken of te veroordelen.
    Bijvoorbeeld:

    • Zoek bij een beweeglijk kind naar acceptabele manieren om beweeglijk te kunnen zijn i.p.v. af te dwingen dat hij stil moet zitten. Tangles, voldoende sporten, elastiek tussen de stoelpoten om op te jojo-en…
    • Geef een kind met duizend vragen in zijn hoofd een schriftje waarin hij de vragen kan noteren en laat hem op een afgesproken tijd de belangrijkste uitkiezen om te bespreken.

 

Tips en valkuilen

Hoogbegaafde kinderen zijn per definitie anders en daarmee is er een grotere kans dat ze zich ontmoedigd voelen. Ze hebben meer steun van jou als ouder nodig om zich goed te voelen over zichzelf.
Trap niet in de valkuil om een ‘normaal kind’ van hem te maken maar ga bewust op zoek naar zijn kwaliteiten en  kracht.
Help hem de kloof met de norm te overbruggen.
Is hij zo gedreven dat hij finaal over anderen heen walst?  Benoem zijn gedrevenheid  als een kwaliteit en “rekening houden met anderen” als een te leren vaardigheid en en ondersteun hem om deze te ontwikkelen.
Gaat de wereld te traag en wordt hij onuitstaanbaar als hij moet wachten en zich verveelt? Zoek naar manieren waarop hij wachttijd constructief kan invullen.
Er zijn onuitputtelijk veel mogelijkheden om intensiteit in goede banen te leiden.
Er is alleen een liefdevolle en ondersteunende bril voor nodig.

gedrag door een andere bril bekeken

 

Ik ben benieuwd naar jouw manieren om intensiteit in goede banen te leiden.
Breng ons op ideeën door ze in het onderstaande opmerkingenveld met ons te delen.

Hoe je je kind helpt faalangst te doorbreken

Tool:            Bemoedigen (in plaats van prijzen)

duim omhoog

 

Doel:

Het doel van deze tool is faalangst te verminderen en kinderen te stimuleren om uitdaging aan te gaan.

Achtergrond informatie:

Veel ouders hopen hun kind zelfvertrouwen te geven door veel te prijzen. Helaas werkt het in de praktijk niet zo.
Kinderen ontwikkelen zelfvertrouwen door zichzelf te overwinnen en steeds iets bij te leren, niet door veel complimentjes te krijgen. Dweck laat zien dat op de verkeerde manier prijzen zelfs averechts werkt.  Kinderen die vaak hebben gehoord dat ze slim zijn, vertonen vaak opvallend hulpeloze reacties bij een moeilijke taak. Ze geven vaak veel te snel op, zijn faalangstig en worden boos of  depressief als iets niet lukt.

Of iemand doorzet en zijn kwaliteiten weet te benutten is afhankelijk van de manier waarop hij in het leven staat.
Mensen met een “growth mindset” zijn gericht op hun leerproces. Ze zien inspanning en fouten als onderdeel van hun groeiproces. Ze gaan uitdagingen aan, zijn niet bang om te falen en ervaren voldoening als ze iets nieuws hebben geleerd.
Voor mensen met een “fixed mindset” geldt “je kunt het of je kunt het niet”. Je bent slim of je bent dom.  Als je ergens hard voor moet werken, of als je fouten maakt is dat een bewijs van onbekwaamheid. Dat voelt slecht en gaan ze liever uit de weg.

De kans dat hoogbegaafde kinderen een ‘fixed mindset’  ontwikkelen is groot omdat hun resultaten vaak enthousiast geprezen worden ook als ze er weinig voor hebben gedaan. Ze leren niet dat inspanning leveren, fouten maken en gefrustreerd raken normale dingen zijn die horen bij een groeiproces dat uiteindelijk voldoening geeft.

Als ouder heb je veel invloed op de mindset van je kind. Je kunt bewust de “growth mindset” stimuleren.  Dat doe je door positieve aandacht te hebben voor het leerproces in plaats van het resultaat te beoordelen.

Werkwijze:

  1. Besteed positieve aandacht aan het leerproces van je kind, strategie,  inzet en volharding.
  2. Zie fouten als kansen om te leren. Fouten maken MOET. Zo went je kind aan het idee dat de wereld niet vergaat als er fouten worden gemaakt.
    Oefen met fouten maken. Zeker als je zelf ook niet van fouten maken houdt, praat erover en spreek af dat jullie dat gaan leren. Confronteer je kind ook met taken buiten zijn “comfort zone”, ook als het daar gefrustreerd van raakt. Gebruik dit als een positieve oefening.
  3. Ieder kind zet zich iedere dag voor dingen in, al is het misschien voor iets anders dan jij zou willen. Kijk bewust naar die momenten dat je kind zich wel inzet. Benoem en erken dit. Zo rijpt het idee dat ergens hard voor werken positief is in plaats van een brevet van onvermogen.
  4. Hetzelfde geldt voor doorzetten. Kijk bewust naar de momenten dat je kind wel doorzet, hoe klein dit stapje ook is, en erken dit. Zo stimuleer je de veerkracht in een kind.

 

Valkuil:

  1. Prijzen van resultaat en eigenschappen versterkt de “fixed mindset” en werkt faalangst in de hand.
  2. Onder je niveau werken versterkt de “fixed mindset” en werkt faalangst in de hand.
  3. Je eigen oordeel geven haalt de aandacht af van het leerproces.

Voorbeelden:

NIET (stimuleert de “fixed mindset”): WEL (stimuleert de “growth mindset):
Wat kan jij goed helpen zeg. Bedankt voor je hulp
Een 10! Wat ben je een slimmerik Een 10! Hoe voelt dat?
Je hebt alle sommen goed opgelost. Wow. Wat kan jij dat goed. Je hebt alle sommen goed opgelost. Wow. Vertel eens hoe heb je dat gedaan?

Tip:

Het gaat natuurlijk om oprechte, eerlijke belangstelling waarbij je  bewust aandacht besteedt aan het leerproces. De voorbeelden zijn niet bedoeld om letterlijk na te zeggen, maar om de andere blikrichting te laten zien. Het moet congruent zijn. Als je kind weinig heeft gedaan voor de 10 en je zegt “Je hebt er hard voor gewerkt” leidt dat tot niets.

 

Bron: Dweck, C. S. (2008) Mindset; The New Psychology of Success. New York: Ballentine Books.

Ik ben benieuwd naar jouw ervaring met bemoedigen. Inspireer ons door het reactieveld in te vullen.