Tagarchief: angst

Hoe je met je kind kunt praten over een terroristische aanslag.

Doel.

context bieden om informatie te verwerken en vergroten van gevoel van veiligheid en vertrouwen

Achtergrond informatie.

Veel ouders zullen zich na de aanslagen in Parijs afvragen hoe ze een balans kunnen vinden tussen informatie geven en beschermen tegen te veel beangstigende informatie.  Wat vertel je wel, wat niet, hoe ga je om met angst?  Voordat ik hier onder het kopje “werkwijze” verder op inga, wil ik eerst graag enkele specifieke aandachtspunten bij hoogbegaafde kinderen noemen.

Veel hoogbegaafde kinderen zijn verbaal heel sterk en vaak zijn we gewend om op een meer volwassen niveau met hen te praten dan we met andere kinderen van hun leeftijd zouden doen. In veel situaties is dat precies wat nodig is. Een valkuil bij deze emotioneel overweldigende situaties is dat we ze overschatten in wat ze emotioneel aankunnen. Verstandig kunnen  praten, analyseren en beschouwen betekent nog niet dat een kind de angst die de gebeurtenissen oproepen goed een plek kan geven.

Bovendien zijn hoogbegaafde kinderen vaak heel sensitieve kinderen en kunnen beelden en verhalen extra impact hebben.

Veel hoogbegaafde kinderen kijken op jongere leeftijd naar tv programma’s zoals jeugdjournaal en klokhuis, die eigenlijk voor oudere kinderen bedoeld zijn. Bij neutrale onderwerpen sluit dit goed aan bij hun nieuwsgierigheid om de wereld te begrijpen. Maar als het om emotioneel geladen onderwerpen gaat kan het te heftig voor ze zijn.

Kinderen hebben jou nodig voor hun gevoel van veiligheid. Hieronder volgen aanwijzingen hoe je je kind de context kunt bieden die het nodig heeft en tegelijkertijd kunt bijdragen aan hun gevoel van veiligheid.

Werkwijze.

Zet de tv en sociale media uit.
Scherm kinderen tot een jaar of 14 zo veel mogelijk af van tv-beelden en berichtgeving over de aanslagen. Weten dat er een aanslag is geweest is één ding. Voortdurend beelden/ berichten zien en geconfronteerd worden met angst en gruwelijkheden werkt traumatiserend. Als oudere kinderen toch graag het nieuws willen volgen kijk dan liever naar het jeugdjournaal dan naar het gewone journaal. Maar realiseer je: hoe minder tv en social media hoe beter. Zelfs baby’s die nog geen flauw idee hebben waar het over gaat blijken meer stress hormonen aan te maken als ze geconfronteerd worden met angstige stemgeluiden.

Realiseer je dat je kind jouw emoties overneemt.
Doe wat nodig is om te kalmeren voordat je met je kinderen over het onderwerp praat. Als jij je ontredderd of angstig voelt, neemt je kind dat over. Besteed bewust aandacht aan jezelf kalmeren, zoals bijvoorbeeld: praat met een vriend(in) (zonder dat de kinderen erbij zijn!), doe mindfulness oefeningen, ga hardlopen, volg zelf minder intensief het nieuws of andere berichtgeving enz.
Voorkom dat jij jouw zorgen en angsten spuit waar de kinderen bij zijn. Dit betekent ook dat je deze onderwerpen niet over hun hoofden heen bespreekt/bekijkt in de veronderstelling dat ze het toch allemaal niet horen of snappen. Kinderen pikken ook uit je intonatie en mimiek en dergelijke heel veel op. Je kind zal zich onveilig voelen ook als jij tegen hem zegt dat het wel veilig is.

Wees leeftijd specifiek.

  • baby’s en peuters hoeven helemaal niets mee te krijgen van de gebeurtenissen
  • kleuters liefst ook niet maar als ze dingen horen van anderen zal je in moeten gaan op hun vragen. Kijk liever geen tv met ze want ze kunnen nog geen goed onderscheid maken tussen werkelijkheid en tv-beelden, dus beelden komen enorm binnen. Voor (hoogbegaafde) kinderen met een extra goed voorstellingsvermogen is het extra moeilijk om werkelijkheid en tv-beeld te onderscheiden.
  • Als je verwacht dat je kind het nieuws sowieso van anderen of via de media te horen krijgt (meestal vanaf een jaar of 6, eerder als je kind omringd is door oudere kinderen) is het handiger om het onderwerp zelf ter sprake te brengen.

Vraag je kind wat hij weet.
Vertel niet meteen uitvoerig wat er is gebeurd, ook niet als je kind met vragen komt, maar vraag eerst naar wat ze gehoord hebben en wat ze ervan vinden. Probeer er achter te komen wat hij precies weet en wat hij van jou nodig heeft. Herhaal zijn woorden “Dus Merel zegt dat er allemaal mensen zijn doodgeschoten?” zodat er ruimte komt om te kijken wat hij weet en wat hij nodig heeft.

Geef korte eenvoudige informatie.
Zoals bijvoorbeeld: “Boeven hebben op mensen geschoten en er zijn veel mensen gewond geraakt en dood gegaan. De politie is gekomen en heeft de boeven neergeschoten zodat ze niet nog meer mensen konden doodschieten”.
Wees terughoudend met het delen van gedetailleerde informatie.
Kinderen (ook mondige oudere kinderen) hebben zeker geen gruwelijke details nodig. Ze hebben vooral de behoefte om zich weer veilig te kunnen voelen. Uitgebreid discussiëren over de losgeslagen ellende in de wereld draagt daar ook niet toe bij.
Benadruk de elementen die een gevoel van veiligheid geven, zoals bijvoorbeeld dat daders zijn gepakt.

Geef antwoord op vragen
Als kinderen naar feiten vragen (meestal oudere kinderen) negeer deze vragen dan niet; dat wakkert vaak de angst alleen maar aan. Geef eerlijk antwoord maar houd je antwoord beperkt en ga niet uitweiden.

Luister en accepteer gevoelens
Door naar je kind te luisteren en met hem over zijn gevoelens te praten wakker je de angst niet aan, maar help je hem juist zijn angst te verwerken.
Luister naar je kind, knuffel hem en bevestig dat jij er bent en alles voor zijn veiligheid doet wat je kunt.
Respecteer dat ieder kind anders  reageert.
De één wil uitgebreid praten en komt keer op keer terug op het onderwerp. Als je luistert en z’n gevoelens accepteert zal hij op een gegeven moment tot rust komen.
Een ander houdt de boot juist af om niet geconfronteerd te worden met te veel moeilijke informatie. Ook dat is oké. Dit betekent echter niet dat het niets met hem doet en het kan zijn dat hij bijvoorbeeld vlak voor het slapen alsnog met vragen komt. Plan zo nodig wat extra tijd in bij het naar bed brengen zodat hij met een veilig gevoel kan gaan slapen en rommel bijvoorbeeld nog wat extra tijd in de buurt van zijn kamer rond zodat hij weet dat je er bent.
Als je kind erg bezig blijft met de aanslagen laat hem zich dan ook op andere manieren uiten door bijvoorbeeld een tekening te maken of een verhaal te schrijven over wat er is gebeurd.

Zie de gesprekken met oudere kinderen als kans voor het stimuleren van hun morele ontwikkeling
Vanaf ongeveer een jaar of 9 kan je doorvragen op wat ze vinden en de gesprekken gebruiken om verder na te denken en te discussiëren over ethische vraagstukken. (Dat is wat anders dan vanuit je eigen emoties je angst of verontwaardiging breed uit te meten).

  • Hoe denk jij dat terrorisme ontstaat?
  • Denk jij dat er Nederlanders zijn die gewone moslims de schuld geven van de aanslag?
  • ….

Besteed extra tijd aan knuffelen / echt contact en de dingen waar je je dankbaar voor voelt.

Empower je kind.
Uit onderzoek blijkt dat mensen die niet het gevoel hebben bij te kunnen dragen zich hopelozer, cynischer en minder mededogen voelen.
Bespreek met je gezin hoe je kunt bijdragen aan het verbeteren van de wereld:

  • Donor worden
  • Iets aardigs doen voor iemand die zich buitengesloten voelt
  • ….

Tips en valkuilen

Kies bewust het moment dat je een gesprek over dit soort beangstigende onderwerpen aangaat. Ik dacht dat aan tafel tijdens het eten een mooi moment was, maar dat bleek niet zo te zijn. Mijn dochter had heel andere dingen nodig dan mijn zoon. Door de vragen en overwegingen van mijn dochter te bespreken werd mijn zoon overvoerd met informatie waar hij nog niet aan toe was. Een volgende keer kies ik mijn momenten zo dat ik bij ieder afzonderlijk op hun eigen niveau kan aansluiten.

 

Bron: vertaling en bewerking van blog van AHA-parenting.

Hoe je je (hoogbegaafde) kind helpt grip te krijgen op angst

Doel: grip krijgen op angst.

Achtergrond informatie.

Piekeren over de dood, nadenken over alles wat mis kan gaan, nachtmerries… veel hoogbegaafde kinderen worstelen met angst.

Angst is normaal en beschermt ons tegen gevaar. Vaak is het een gezonde reactie op “het onbekende”. De meeste kinderen kennen een periode waarin ze bang zijn voor het donker of om door het bad putje te verdwijnen, enz. Deze angsten gaan meestal vanzelf weer over als ze meer grip krijgen op de situatie.
Omdat hoogbegaafde kinderen verder vooruit denken, een goed voorstellingsvermogen hebben en de wereld vaak intens beleven, kan angst voor hen een grote plaats innemen. Ze zien allerlei doemscenario’s voor zich maar hebben nog niet de levenservaring om te weten hoe ze moeten handelen.
Als angst er gewoon mag zijn en onderzocht kan worden zal het kind er grip op krijgen.
Door informatie te geven en in perspectief te zetten, zal hun angst verminderen.

Angst wordt groter als we de angst bagatelliseren en als we een kind als “overgevoelig” of als “angsthaas” wegzetten. Angst wordt ook groter als wij ons laten meeslepen door hun angst, medelijden hebben en het kind te veel beschermen tegen het rotgevoel.
Om grip te krijgen is het belangrijk om kleine haalbare stapjes te overwinnen. Een te grote stap leidt tot paniek en versterkt de angst. Het uit de weg gaan van angst versterkt het ook.
Natuurlijk zijn er situaties waarin een kind terecht bang is en het beschermd moet worden (bij werkelijk gevaar, misbruik, enz.)
Aan ouders de soms lastige taak om een goede inschatting te maken en het juiste evenwicht te vinden.

Werkwijze.

Bagatelliseer of veroordeel de angst niet en praat de angst niet weg.

Laat je aan de andere kant ook niet meeslepen door de angst en weersta de verleiding om over te beschermen.

Luister naar je kind als het vertelt waar het bang voor is en erken zijn gevoel.
Als je kind heel bang is dat je dood gaat, erken het gevoel (“je bent echt bang hè dat ik doodga”) en praat erover. Stel belangstellende vragen om te helpen onderzoeken waar hij precies bang voor is. Bijvoorbeeld: “Wat vind je het allerengste als ik dood zou gaan?” Mijn zoon was bijvoorbeeld heel bang dat hij dan alleen zou zijn en niet zou weten hoe hij alles moest regelen. Toen ik vertelde dat hij niets hoefde te regelen omdat andere volwassenen uit de familie voor hem zouden zorgen viel er een last van hem af. Er kwam weer ruimte in zijn hoofd om te zien dat de kans eigenlijk niet zo groot was dat wij op korte termijn ook echt dood zouden gaan.

Geef aan dat het heel normaal is om soms bang te zijn.
Vergroot hun lichaamsbewustzijn door bijvoorbeeld te vragen: “Waar voel je het in je lijf?”

Soms is het voldoende om gevoelens te erkennen om angst te verminderen.
Is alleen erkenning (eventueel aangevuld met informatie) niet genoeg, stimuleer je kind dan om oplossingen te bedenken hoe hij met zijn angst om kan gaan. Help meerdere mogelijkheden te bedenken zodat hij keuze heeft. Als een kind bang is in het donker kun je bijv. vragen: “wat zou jou het meeste helpen, een zaklamp, een bedlampje of je knuffel.
Vertellen dat hij niet bang hoeft te zijn helpt niet, zoeken naar oplossingen wel.

Moedig je kind aan om (in kleine stappen) een moeilijke situaties te overwinnen en spreek je vertrouwen uit. Laat je niet manipuleren door zijn angst. Bied steun maar los het niet voor hem op. Het is belangrijk dat ze zelf leren omgaan met hun angst ook al is dat soms een rotgevoel.
Stimuleren om angst te overwinnen is iets anders dan forceren. Forceer kinderen niet om dingen te doen die ze nog te eng vinden zoals bijvoorbeeld een kind tegen zijn zin het zwembad in plonzen of een gillend kind op een paard zetten. Soms proberen ouders hun kinderen op deze manier over een drempel te helpen maar dit kan een levenslange angst tot gevolg hebben en sterke gevoelens van incompetentie oproepen. Zoek i.p.v. te forceren naar kleinere haalbare stapjes.

Tips en valkuilen.

Door samen kinderboeken te lezen over omgaan met angst (voor kleine kinderen bijvoorbeeld “Kikker is bang”) ervaren kinderen dat ze niet de enige zijn die wel eens bang zijn.

Door je kind te vertellen over hoe jij een angst overwon, bied je hem de geruststelling dat angst normaal is en je er iets aan kan doen.

Kijk nog eens kritisch naar wat je kind allemaal op de televisie ziet.
Zeker voor hoogbegaafde kinderen is de keuze van tv programma’s een aandachtspunt. Omdat ze verder doordenken en dingen intens beleven, hebben de beelden vaak meer impact. Bovendien kijken ze vaak op jongere leeftijd naar programma’s voor oudere kinderen. Deze programma’s voorzien in hun cognitieve behoefte (om te weten hoe de wereld in elkaar steekt) maar emotioneel kunnen ze dit niet altijd goed verwerken.
Veel televisieprogramma’s staan bol van geweld en drama. In “Disney’-films met leeftijdsadvies ‘all’ gebeuren de vreselijkste dingen en ook het (jeugd)journaal bestaat voor het grootste deel uit geweld en rampspoed. Vaak wakkeren al deze beelden en informatie veel angst aan.
Op 5 jarige leeftijd had onze jongste aanzienlijk minder nachtmerries toen hij geen “smurfen” meer keek. Dat was nou niet het eerste waar ik aan had gedacht……

Word je bewust van je eigen angsten en hoe vaak je waarschuwt voor gevaar. Is dit in verhouding? Het is oké om (met mate) je angst te bespreken met je kinderen, dit kan belangrijke informatie zijn, maar heb oog voor het effect ervan op je kind.

Deze blog is gebaseerd op “Positive Discipline A-Z (p.123-126) van Jane Nelsen, Lynn Lott en Stephen Glenn.

Heb jij goede ervaring met hoe je je kind hebt geholpen om angst te overwinnen ? Inspireer ons door dit met ons te delen via onderstaand opmerkingenveld.